Centralna Biblioteka Wojskowa

 

Centralna Biblioteka Wojskowa im. Marszałka Józefa Piłsudskiego mieści się w Warszawie i jest główną książnicą Ministerstwa Obrony Narodowej. Biblioteka już od 100 lat gromadzi, zabezpiecza, udostępnia i promuje publicystyczny dorobek Wojska Polskiego oraz osób i instytucji działających na rzecz wojskowości, stanowiąc ważne centrum edukacji pro-obronnej, historycznej i patriotyczno-społecznej oraz niezastąpiony ośrodek informacji naukowej w dziedzinie wojskowości.

Z zasobów Centralnej Biblioteki Wojskowej może korzystać każdy – czytelnikami CBW mogą zostać także osoby cywilne. Jako instytucja centralna i wojskowa Biblioteka pełni funkcję informacyjną, bibliograficzną, wydawniczą i edukacyjną a jej oferta skierowana jest do wszystkich.

CBW popularyzuje wiedzę o wojskowości i dziejach oręża polskiego m.in. poprzez:

  • prowadzenie działalności wydawniczej,
  • organizowanie wystaw o tematyce historyczno-wojskowej,
  • tworzenie historycznych filmów dokumentalnych przy współpracy z TVP
  • współtworzenie z Uniwersytetem Kardynała Stefana Wyszyńskiego i Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku Olimpiady Historycznej dla młodzieży szkolnej, pod wspólnym tytułem „Losy żołnierza i dzieje oręża polskiego”
  • organizowanie koncertów patriotycznych i spotkań młodzieży z wojskiem (tzw. pikniki militarne)
  • udział wraz ze stoiskiem informacyjnym podczas imprez masowych (Święto WP, Noc muzeów itp.),

Stoisko informacyjne CBW

Obecnie zbiory Biblioteki liczą ponad 750 tysięcy jednostek bibliotecznych i sukcesywnie się powiększają. Dominują druki zwarte i druki ciągłe, ale szczególne miejsce zajmują wśród nich zbiory specjalne i zbiory Wypożyczalni Sztabu Generalnego WP. Zbiory specjalne tworzą rękopisy, stare druki oraz bardzo cenne kolekcje kartograficzne (łącznie około 40 tysięcy atlasów i map z XV‒XXI w.), a także wojskowe plakaty, fotografie, grafiki i dokumenty życia społecznego.

W zasobach CBW znajdują się m.in. pisma polskich hetmanów, jeden z pierwszych egzemplarzy Konstytucji 3 maja, wiele unikatowych książek i dokumentów.

Prezentacja najcenniejszych zbiorów CBW

Biblioteka ściśle współpracuje m.in. z British Library, Biblioteką Ministerstwa Obrony Narodowej Szwajcarii, londyńskim Instytutem Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego.

Od 2012 r. Centralna Biblioteka Wojskowa prowadzi Wojskową Bibliotekę Cyfrową “Zbrojownia” – platformę internetową, na której udostępniane są zdigitalizowane zbiory (książki, czasopisma, zbiory specjalne, wydawnictwa CBW) stanowiące kulturowe dziedzictwo związane z Wojskiem Polskim.

Prezentowane online są m.in.: czasopisma z okresu:

  • walk o niepodległość („Biuletyn. Wydawany przez Biuro Prasowe Komisyi Wojskowej Armii Polskiej we Francyi”, „Obijak 2 Baonu 4 p.p. Legionów Polskich”),
  • dwudziestolecia międzywojennego („Dziennik Rozporządzeń Komisji Wojskowej”, „Żołnierz Polski”, „Polska Zbrojna”)
  • II wojny światowej („Parada”, „Ku wolnej Polsce”).

Znaczną kolekcję biblioteki cyfrowej stanowią instrukcje i regulaminy wojskowe, zbiory specjalne (m.in. fotografie, rękopisy, jednodniówki i mapy) oraz publikacje i wystawy przygotowane w ramach działalności naukowej i edukacyjnej CBW

W bibliotece funkcjonuje także Krajowe Centrum Dystrybucji Publikacji NATO STO zapewniające, jako jedyne w Polsce, dostęp do jawnych raportów naukowych i technicznych Organizacji Nauki i Techniki Traktatu Północnoatlantyckiego.

Uczestnicy Forum dla Pracowników Bibliotek Wojskowych

Historia CBW

Centralna Biblioteka Wojskowa została utworzona 13 czerwca 1919 roku Rozkazem Ministra Spraw Wojskowych nr 2213 i na wniosek Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza Józefa Piłsudskiego a jej pierwszym dyrektorem (do 1933 r.) został por. dr Marian Łodyński, ceniony historyk-mediewista i bibliofil, późniejszy organizator sieci bibliotekarstwa wojskowego i autor instrukcji i podręczników dla bibliotek wojskowych, prezes I Zjazdu Bibliotekarzy we Lwowie w maju 1928 r., uczestnik tzw. akcji pruszkowskiej – ratowania po Powstaniu Warszawskim najcenniejszych zbiorów bibliotek warszawskich.

Centralna Biblioteka Wojskowa od zawsze mieściła się w Warszawie, choć kilkakrotnie zmieniała swoje siedziby. Tuż po utworzeniu zlokalizowana była w Pałacu pod Blachą (1919-1925) a jej zbiory liczyły niespełna 8 tysięcy pozycji (5 654 książki i czasopisma skatalogowane, 2 000 książek nieskatalogowanych).

W czasie wojny polsko-bolszewickiej, w lipcu 1920 r. najcenniejszy księgozbiór biblioteki (ok. 30 tys. tomów) przewieziono do Krakowa i umieszczono w Polskiej Akademii Umiejętności. Już we wrześniu ewakuowane zbiory z powrotem przewieziono do Warszawy i rozpoczęto ustawianie księgozbioru w magazynie. Pracę zakończono po 4 tygodniach, dzięki pomocy studentów Uniwersytetu Warszawskiego.

W latach 1925-1927 r. Biblioteka mieściła się w gmachu Sądów Wojskowych przy Placu Saskim Nr 5. , później aż do wybuchu II Wojny Światowej przy Alejach Ujazdowskich nr 1 (Obecnie mieści się w tym miejscu Kancelaria Prezesa Rady Ministrów)

W 1938 roku jej zbiory przekroczyły pół miliona pozycji, w tym obok druków (ponad 350 tys.) znalazło się ponad 4 tys. rękopisów, prawie 18 tys. map, 370 atlasów, ponad 9 tys. fotografii, prawie 79 tys. wycinków prasowych, a także taśmy filmowe, odezwy, albumy, nuty i sztychy.

II Wojna Światowa i niemiecka okupacja przerwały działalność Biblioteki i przyczyniły się do nieodwracalnych strat w jej księgozbiorze. W czasie wojny CBW straciła lokal, sprzęt i ok. 95 % swoich zbiorów.

W lipcu 1945 ocalałe zbiory Biblioteki (ok. 5 tys. woluminów) umieszczono w gmachu Muzeum Wojska w Alei 3 Maja 13 (ob. Al. Jerozolimskie). W 1946 r. zbiory przeniesiono do lokalu w gmachu Wojskowego Instytutu Geograficznego przy Alejach Jerozolimskich Nr 91.

Na początku lat 50 – tych XX w. CBW podporządkowano Głównemu Zarządowi Politycznemu Wojska Polskiego a następnie rozformowano. Księgozbiór włączono do biblioteki Domu Wojska Polskiego. Wcześniej przeznaczono na przemiał i zlikwidowano ponad 40 tys. wydawnictw „niepoprawnych politycznie” znajdujących się w zbiorach Biblioteki. Reaktywacja CBW nastąpiła w 1957 r.

W tym czasie Biblioteka mieściła się w al. I Armii WP 12a (obecnie siedziba Trybunału Konstytucyjnego przy alei Szucha 12a)

W 1992 r. CBW przeniosła się do obecnej siedziby przy ul. Ostrobramskiej 109. W listopadzie 2007 roku na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej Nr 518/ MON Biblioteka otrzymała imię Marszałka Józefa Piłsudskiego.

W ostatnim czasie budynek przeszedł generalny remont i kompleksową modernizację, która miała na celu m.in dostosowanie obiektu do potrzeb osób niepełnosprawnych.

Ciekawostki

  • Szacuje się, że w ciągu 100 lat z zasobów CBW skorzystało 3,5 miliona użytkowników, którym wypożyczono ok. 5 milionów woluminów – gdyby te książki postawić jedna obok drugiej, to 3 razy otoczyłyby Warszawę.
  •  W CBW zgromadzonych ponad 750 tysięcy jednostek bibliotecznych, które zajmują ponad 12 kilometrów półek – odległość z Warszawy do Piaseczna.
  •  Najdłuższa grafika – 4,5 metra – w zbiorach CBW pochodzi z dzieła Samuela Pufendorfa „De rebus a Carolo Gustavo Sueciae rege gestis” z 1696 roku, ozdobionego pięknymi miedziorytami wykonanymi przez wybitnych sztycharzy europejskich według rysunków Eryka Dahlbergha i przedstawia kondukt pogrzebowy Karola X Gustawa zmierzający wzdłuż wybrzeża i portu do Katedry św. Franciszka, na tle panoramy Sztokholmu.

Oprac. J.Filimonow, foto: CBW

Źródła:

 

Komentarze